Dolar Endeksi Nedir? DXY Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Piyasalarda dolar yatırımı yapmak isteyenlerin dikkate alması gereken önemli konulardan biri, dolar endeksidir. Yatırımcıların bu konuda bilgi sahibi olabilmesi için dolar endeksi nedir ve dolar endeksi nasıl hesaplanır anlatmak istiyorum.

Eğer dolar endeksini öğrenirseniz, dolar fiyat hareketliliğinin neden kaynaklandığı konusunda önemli ölçüde bilgi sahibi olabilirsiniz. Sadece dolar değil birçok para birimi bu endeksten etkilendiği için diğer para birimlerinin fiyat hareketlilikleriyle ilgili de bilgi sahibi olabileceksiniz.

Dolar yükselir mi ya da dolar düşer mi gibi konularda tahmin yapabilmek için bu yazıyı dikkatli şekilde okumanızı ve anlamanızı tavsiye ediyorum.

Dolar Endeksi Nedir?

Dolar endeksi; ABD resmi para birimi olan doların diğer önemli para birimleriyle karşılaştırılarak değerini bulmayı amaçlayan bir endekstir. Bu endekste ABD doları en çok hangi birimleriyle takas halindeyse, o para birimleri sepete alınarak geometrik ortalama alınır ve endeks ortaya çıkar.

Doların hangi birimleriyle en çok takas halinde olduğuna baktığımızda, Euro, Sterlin, Japon Yeni, Kanada Doları, İsviçre Frangı ve İsveç Kronu ile takas halinde olduğunu görüyoruz. Elbette endeksin ortaya çıktığı yıllarda bu şekildeydi ve daha sonra bazı değişiklikler oldu.

Özellikle İsveç Kronu ve İsviçre Frangı ile yaptığı ticaretten çok Güney Kore, Çin ve Meksika para birimleriyle daha çok takas halinde oldu. Ancak endeks hesaplamasına bu para birimleri henüz eklenmemiştir.

Dolar endeksinin tarihine baktığımızda, 1973 yılında Bretton Woods Anlaşması’nın feshedilmesinden sonra doların değerinin tespit edilmesi için tasarlanan bir endeks olduğunu görebiliyoruz.

Peki o anlaşmada ne vardı? Bretton Woods Anlaşması’nda doların değeri 44 para birimi karşısında sabitlenmişti. Yine anlaşmada, 1 ons altı 35 dolar olarak sabitlenmişti. Dolar değerinin düşmesiyle beraber de ABD bu anlaşmayı feshetti.

Dolar endeksinin ortaya çıktığı yıllarda, Avrupa Birliği para birimi olarak Euro’yu kullanmıyordu. Her ülkenin kendi para birimi vardı. Alman Markı, Fransız Frangı, İtalyan Literi, Hollanda Guldeni ve Belçika Frangı gibi para birimleri kullanıldığı için endeksin içerisinde bu para birimleri yer almaktaydı.

Avrupa Birliği, 1999 yılından itibaren Euro kullanımına başladı ve birçok ülke bu tarihten sonra Euro kullanmaya başladığı için endekste de Euro yer aldı. Birçok ülke Euro kullandığı için Euro, endeks içerisinde en çok etkisi olan para birimidir. Hatta endeksin yarısından fazlasına etki eder.

Günümüzde birçok Avrupa Birliği üyesi ve birkaç üye olmayan devlet Euro kullanmakta. Tabi ki üye olup Euro kullanmaya ülkeler de bulunuyor.

Dolar endeksine baktığımızda, 100’lük bir taban olduğunu görüyoruz. Buna göre endeksin düştüğü ya da yükseldiği görülebilmektedir.

Şimdi gelelim DXY kavramına.

DXY Nedir?

Dolar endeksinin kısaltması, ‘’DXY’’ şeklindedir. DXY (Dixie), finansal piyasalarda karşımıza çıkan bir terimdir. Dolar endeksi hakkında araştırma yaparken bu terimle karşılaşabilirsiniz.

Bunun dışında “USDX” ve “DX” şeklinde de ifade edildiğini görebilirsiniz. Hangisiyle karşılaşırsanız karşılaşın, dolar endeksinin değer kazandığını ya da değer kaybettiğini gösteren bir ifade olduğunu anlamalısınız.

Doların değer kazanması ya da değer kaybetmesi, sadece ABD için değil dünyanın her ülkesi için önemli. Çünkü dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD, bu para birimini kullanıyor ve her ülkenin ABD ile önemli bir ticareti bulunuyor. Bu nedenle dolar fiyatında meydana gelen değişimler, her ülkeyi etkilemektedir.

Dolar endeksini incelerken, endeksin arttığını gördüğümüzde, doların değer kazandığını ve TL karşısında da değer kazanabileceğini öngörebiliriz. Endekse baktığımızda, doların 6 para birimine karşı değer kazandığını görürüz ancak bunlar önemli para birimleri olduğu için diğer para birimleri karşısında da değer kazanma ihtimali yüksektir.

En İyi 6 Forex Şirket Puanım
1. Olive Markets
(Türkçe Destek)
4.9
2. FXPro 4.7
3. XM 4.6
4. FXTM 4.5
5. XTrade 4.4
6. İdealFX 4.4

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

dolar endeksi nedirEndeksin hesaplamasında geometrik ortalama kullanılmaktadır. Endekse dahil olan 6 para biriminin geometrik ortalamaları alınarak endeks oluşturulur. 6 para biriminin ticaret hacmi birbirinden farklıdır. Endekste de bu hacme göre oranlar belirlenerek endeks hesaplanmaktadır. Endekste bu para birimlerinin ne kadar etkili olduğunu görelim.

  • EUR (Euro): %57,6
  • JPY (Japon Yeni): %13,6
  • GBP (İngiliz Sterlini): %11,9
  • CAD (Kanada Doları): % 9,1
  • SEK (İsveç Kronu): %4,2
  • CHF (İsviçre Frangı): %3,6

Endekste hangi para biriminin ne kadar etkili olduğunu görüyoruz. Size daha önce de bahsettiğim üzere Euro’nun etkisi oldukça yüksek. AB’nin Euro kullanması ve içerisinde birçok önemli ülkeyi barındırması bunda etkili.

Geometrik ortalama alınmakta demiştim. Merak edenler için hesaplama formülünü vermeyi düşünüyorum.

DXY = 50.14348112 x EUR/USD^ (-0.576) x USD/JPY^(0.136) x GBP/USD’(-0.119) x USD/CAD^(0.091) x USD/SEK’(0.042) x USDCHF^(0.036)

Gördüğümüz üzere bu formülle endeks hesaplanıyor. Günümüzde teknoloji çok gelişti ve otomatik olarak bu endeksi hesaplayan araçlar mevcut. Siz de arama motorlarında dolar endeksi ne kadar gibi aramalar yaparsanız endeksin ne durumda olduğunu görebilirsiniz.

Dolar Endeksi Artarsa Ne Olur?

Öncelikle dolar endeksi 100’lük taban üzerinden hesaplandığı için buna göre yorum çıkarmayı düşünebilirsiniz. En basitinden 100’ün üzerine çıktığında değer kazandığı ve 100’ün altına indiğinde değer kaybettiği yorumunu çıkarabilirsiniz.

Dolar endeksini öğrendikten sonra endekse bakınca ne gibi yorumlar çıkarabileceğinizi de bilmelisiniz. Böylece dolar fiyatları hakkında tahminler yapabilirsiniz.

Yorum çıkarırken dikkat etmeniz gereken en önemli para birimi Euro’dur. Çünkü Euro endeksin yarısından fazlasına etki etmektedir. Bu durumda Euro fiyatları ile endeks ters orantılıdır diyebiliriz. Euro dolara karşı değer kazandığında, endeksin büyük ihtimalle düşeceğini ve euronun dolara karşı değer kaybettiğinde, endeksin büyük ihtimalle artacağını düşünebiliriz.

Pariteler üzerinden dolar endeksine yönelik yorum yapmak mümkündür. Dolar endeksi içerisinde EURUSD, USDJPY, GBPUSD, USDCAD, USDSEK ve USDCHF pariteleri yer almaktadır. Bu paritelerde ABD doları, bazen baz döviz bazen de karşıt dövizdir. Baz döviz solda yer alan döviz iken karşıt döviz sağda yer alan dövizdir. 1 birim baz dövizin karşıt döviz cinsinden değerini paritelerde görebiliriz.

Mesela EURUSD paritesinin değeri, 1.15 ise 1 euro 1.15 dolara denk gelir diyebiliriz. Bu nedenle paritelere göre dolar endeksi üzerinden yorum yapabiliriz. Örnek verecek olursak, USDJPY paritesi arttığında, endeksin artması beklenir. Çünkü dolar Japon Yeni karşısında değer kazanmıştır. Ancak GBPUSD paritesi arttığında, dolar endeksinin düşmesi beklenir. Çünkü Sterlin Dolar karşısında değer kazanmıştır.

Genel olarak endeks düşerse doların değer kaybettiğini ve endeks artarsa doların değer kazandığını söyleyebiliriz.

Dolar Endeksi Grafiği

Dolar fiyatları hakkında yorum çıkarmak istiyorsanız, dolar endeksi grafiğini de incelemelisiniz. Emin olun grafik üzerinden birçok çıkarım yapabilirsiniz.

Hangi dönemlerde yükseldiğini hangi dönemlerde düştüğünü görebilirsiniz. Grafiği incelediğimizde, 1985 yılında en yüksek zirvesine çıktığına şahit olabiliriz. Bu dönemde ABD doları önemli ölçüde değer kazanmıştır. Bunun sonucunda ise birçok ülke olumsuz etkilenmiştir.

Olumsuz etkinin azaltılması amacıyla bir takım görüşmelerin olduğunu görüyoruz. Bunların en önemlisi ise ABD, Japonya, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın bir araya gelerek Plazma Anlaşması imzalamasıdır. Anlaşmada hedeflenen dolar değerinin zaman içerisinde düşürülmesidir.

Çünkü bir ülkenin para birimi çok değerlenince, o ülke ile ticaret yapan ülkelerin ekonomileri de olumsuz etkilenmektedir ve ABD ihracatı azalmaktadır. Her ülkenin çıkarına uygun olarak bir değer azaltımı yapılması mantıklı hale gelmiştir.

Yakın geçmişte yaşadığımız 2008 krizinde de doların tam tersi olarak değer kaybettiğini görüyoruz. Daha sonra da kademeli olarak artışları görebiliriz.

Dolar endeksi nedir, nasıl hesaplanır ve nasıl yorumlanır detaylı olarak gördük. Dolara yatırım yapmak istediğinizde, fiyatların nasıl değişkenlik gösterebileceğini dolar endeksini de inceleyerek görebilirsiniz.

3 yıl Ziraat Bankası’nda, 7 yılı aşkın bir süre de İş Yatırım’da çalıştım. Son 1 yıldır ise freelance yatırım danışmanlığı yapıyorum. Sizler de finansal piyasalar hakkında bilgi edinmek isterseniz blogumda yer alan şirket incelemeleri ve finans yazılarımı okuyabilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here